- 30 sty, 2026
- 0 komentarzy
- 4 min. Czytaj
Deklaracja dostępności w 2026 roku: zapomniany raport i obowiązkowa aktualizacja deklaracji
Większość instytucji kultury temat czteroletniego raportu o stanie zapewniania dostępności zamknęła w marcu zeszłego roku. Jednak nie ma co ukrywać – wciąż istnieje grupa placówek, które tego obowiązku w ogóle nie zrealizowały. Najczęściej nie z powodu złej woli, lecz z braku wiedzy, ograniczonych kadr lub natłoku bieżących zadań.
Jeśli Twoja instytucja nie złożyła raportu za lata 2021–2024, rok 2026 jest momentem, w którym ta „cisza” zaczyna być realnym ryzykiem. Jednocześnie – niezależnie od tego, czy raport został wysłany, czy nie – każdą instytucję publiczną czeka obowiązkowa aktualizacja Deklaracji Dostępności.
Z perspektywy 2026 roku warto uporządkować fakty: co zrobić z zaległościami z 2025 r. i o czym bezwzględnie pamiętać tej wiosny, by nie narazić się na konsekwencje.
Raport GUS – termin minął rok temu. Co, jeśli go nie złożyłeś?
Przypomnijmy: do 31 marca 2025 r. każdy podmiot publiczny miał obowiązek przekazać raport o stanie zapewniania dostępności osób ze szczególnymi potrzebami za lata 2021–2024 za pośrednictwem Portalu Sprawozdawczego GUS https://raport.stat.gov.pl/ oraz zamieścić go w swoim BIP-ie.
Wiele mniejszych instytucji kultury – bibliotek, domów kultury, ośrodków animacji – zwyczajnie nie miało świadomości tego obowiązku. Jeśli w 2026 roku odkrywasz, że raport nie został wysłany, oznacza to naruszenie przepisów ustawy.
Co zrobić teraz?
Brak raportu w systemie może generować spore problemy np. skargi na brak dostepności. Najrozsądniejszym działaniem jest złożenie raportu po terminie – niezwłocznie. Choć termin minął, obecność raportu w systemie:
- pokazuje dobrą wolę,
- potwierdza chęć naprawy błędu,
- znacząco ogranicza ryzyko negatywnych konsekwencji podczas kontroli.
Dane z raportu są punktem odniesienia na kolejne lata – jego brak może komplikować każdą późniejszą weryfikację dostępności.
Rok 2026: coroczny obowiązek, o którym nie wolno zapomnieć
Niezależnie od raportu GUS, corocznie każda instytucja jest zobowiązana do aktualizacji Deklaracji Dostępności. W przeciwieństwie do raportu czteroletniego, Deklaracja Dostępności podlega corocznemu przeglądowi – do 31 marca każdego roku.
Częsty błąd? Myślenie: „Nic się nie zmieniło, więc nie muszę nic robić”.
To nieprawda.
W 2026 roku każda instytucja musi:
- zalogować się do edytora strony internetowej,
- zaktualizować datę przeglądu deklaracji (rok 2026),
- potwierdzić, że treść deklaracji odpowiada aktualnemu stanowi faktycznemu.
Dlaczego „kopiuj–wklej” z 2025 roku to realne ryzyko?
Instytucje to żywe to żywy organizm – nawet jeśli nie było remontów czy dużych inwestycji, zmiany zachodzą stale.
Warto zadać sobie kilka prostych pytań:
- Strona internetowa: czy pojawiły się nowe zakładki, filmy z wydarzeń, skany dokumentów? Czy są dostępne cyfrowo?
- Procedury: czy aktualne są dane kontaktowe? Czy osoba wskazana do kontaktu w sprawach dostępności nadal pełni tę funkcję?
- Otoczenie: czy coś zmieniło się w dostępności wejścia, parkingu, windy lub ciągów komunikacyjnych?
Każda z tych zmian musi znaleźć odzwierciedlenie w Deklaracji Dostępności. Nieaktualne dane to jeden z najczęstszych powodów skarg użytkowników.
Standard 2.0 – szybka weryfikacja zgodności
W 2026 roku warto również sprawdzić, czy deklaracja spełnia standard techniczny 2.0, obowiązujący od sierpnia 2024 r. Rok 2025 był czasem na migrację, ale wiele instytucji – zwłaszcza tych, które „przegapiły” raport GUS – mogło przeoczyć również zmianę szablonu deklaracji.
Jeśli deklaracja nadal wygląda jak dokument z 2021 roku, jest niezgodna z obowiązującymi przepisami. Nowy standard wymaga m.in. jednoznacznego określenia poziomu zgodności z ustawą oraz precyzyjnego opisu barier. Instrukcje dotyczące m.in. tworzenia Deklaracji Dostepności można znaleźć na stronie: https://www.gov.pl/web/dostepnosc-cyfrowa/zarzadzanie-dostepnoscia-cyfrowa
Lista kontrolna „tu i teraz” – wiosna 2026
Aby uporządkować sytuację formalną instytucji, warto wykonać trzy kroki:
- ustalić, czy raport GUS za lata 2021–2024 został złożony; jeśli nie – złożyć go niezwłocznie,
- sprawdzić datę aktualizacji Deklaracji Dostępności i upewnić się, że wskazuje rok 2026,
- zweryfikować treść deklaracji pod kątem aktualności danych, procedur i barier.
Dostępność w 2026 roku – FAQ
Tak. Choć termin minął, złożenie raportu po czasie jest zdecydowanie lepszym rozwiązaniem niż jego całkowity brak.
Nie. Aktualizacja musi odzwierciedlać rzeczywisty stan dostępności, w tym aktualne bariery i dane kontaktowe.
Nie. Bariery należy rzetelnie opisać – brak dostępności nie zwalnia z obowiązku posiadania poprawnej deklaracji.
Tak. Jako podmioty publiczne instytucje kultury podlegają takim samym zasadom kontroli jak inne jednostki sektora publicznego.
Podsumowanie
Rok 2026 to czas weryfikacji. Dla jednych – rutynowy przegląd deklaracji, dla innych – ostatni moment na uporządkowanie zaległej dokumentacji, zanim zainteresuje się nią organ nadzorczy lub użytkownik ze szczególnymi potrzebami.
Dostępność to nie jednorazowy obowiązek, lecz nieustanny proces, który tętni życiem tak długo, jak długo rozwijają się Twoje usługi. Nawet gdy struktury wydają się stałe, standardy i potrzeby użytkowników ewoluują. Zadbaj o to, by Twój zespół nie został w tyle – regularne szkolenia personelu to jedyny sposób, by przekuć przepisy w realne udogodnienia i budować kulturę otwartości każdego dnia.
